Drodzy mieszkańcy,
w ostatnim czasie do Urzędu Gminy w Żórawinie docierają sygnały o pojawianiu się szopów praczy (Procyon lotor) na terenie naszej gminy. Zwierzęta te, choć wyglądają na sympatyczne i oswojone, są gatunkiem inwazyjnym, który stanowi zagrożenie dla lokalnej fauny, a także dla zdrowia zwierząt domowych i ludzi.
Szop pracz to inwazyjny gatunek obcy (IGO), który zagraża rodzimej przyrodzie, niszcząc lęgi ptaków i wypierając lokalne zwierzęta. Gdy zagnieździ się na posesji, nie wolno go łapać samemu; należy zabezpieczyć jedzenie, zgłaszać obserwacje do urzędu gminy oraz wezwać specjalistów lub dzierżawcę obwodu łowieckiego do jego bezpiecznego odłowu. Zgodnie z polskim prawem, wszelkie koszty związane z usunięciem szopa pracza z terenu prywatnego oraz działania eliminujące zwierzę ponosi właściciel posesji, natomiast do zadań Urzędu Gminy należy prowadzenie rejestru zgłoszeń oraz monitorowanie skali zjawiska na danym obszarze.
Zagrożenie dla rodzimej przyrody i zdrowia
Szop pracz pochodzi z Ameryki Północnej i jest klasyfikowany jako Inwazyjny Gatunek Obcy (IGO) stwarzający zagrożenie dla Unii Europejskiej oraz Polski.
- Demolka w ekosystemie: Plądruje gniazda ptaków (niszczy jaja i zjada pisklęta), poluje na małe ssaki, płazy i gady oraz niszczy ich siedliska. Jest ogromnym zagrożeniem dla otacząjącej fauny.
- Zagrożenie sanitarne: Jest wektorem groźnych chorób i pasożytów, takich jak wścieklizna, świerzb oraz wysoce niebezpieczna dla ludzi glista szopia (Baylisascaris procyonis).
Co zrobić, gdy szop zagnieździ się na posesji?
- Zachowaj bezpieczny dystans: Nie zbliżaj się do zwierzęcia, nie próbuj go głaskać, oswajać ani płoszyć z bliska – w sytuacji zagrożenia bywa agresywne.
- Usuń źródła pokarmu: Absolutnie nie dokarmiaj szopa i zabezpiecz odpady.
- Zgłoś fakt do Urzędu Gminy: Poinformuj urząd o obecności zwierzęcia na danym obszarze w celu monitorowania populacji IGO.
Zgłoszenie do Urzędu Gminy:
tel.: 71 381 41 11
e-mail: urzad@gminazorawina.pl - Działaj na własny koszt: Podejmij kroki w celu eliminacji drapieżnika ze swojej działki, wynajmując uprawnione do tego podmioty.
Samodzielny odłów zwierzęcia
Nie należy podejmować samodzielnego odłowu bez wcześniejszego ustalenia, kto zgodnie z prawem odbierze zwierzę i co dalej się z nim stanie.
Działania należy uzgodnić z podmiotem posiadającym wymagane uprawnienia. Zależnie od wybranej metody może to być odpowiednio uprawniony wykonawca, lekarz weterynarii albo dzierżawca lub zarządca obwodu łowieckiego. Przekazanie zwierzęcia do uprawnionego azylu jest możliwe wyłącznie po wcześniejszym potwierdzeniu, że dana placówka przyjmie zwierzę.
Kto odpowiada za usunięcie szopa i ponosi koszty?
Zgodnie z Ustawą o gatunkach obcych, teren prywatny podlega zarządzaniu przez jego właściciela lub zarządcę.
- Obowiązek właściciela: Jeśli szop pracz zagnieździ się na Twojej działce, musisz podjąć działania w celu jego wyeliminowania na własny koszt.
- Rola Urzędu Gminy: Urząd Gminy w Żórawinie nie finansuje i nie przeprowadza odłowu zwierząt z terenów prywatnych. Do urzędu zgłasza się wyłącznie sam fakt występowania szopa na danym obszarze w celu mapowania ognisk i monitorowania skali problemu w gminie.
- Zakaz wypuszczania: Złapanego szopa nie wolno wywieźć do lasu i wypuścić – ponowne wprowadzenie IGO do środowiska jest przestępstwem.
Podmioty specjalistyczne – gdzie szukać pomocy?
Mieszkańcy mogą dokonać komercyjnego unieszkodliwienia szopa, korzystając z pomocy:
- Specjalistycznych firm DDD (Dezynfekcja, Dezynsekcja, Deratyzacja): Należy szukać firm oferujących „odłów dzikich zwierząt” lub „zwalczanie IGO” na terenie województwa dolnośląskiego. Firma musi działać zgodnie z Ustawą o gatunkach obcych (zapewnić humanitarne uśpienie osobnika przez lekarza weterynarii).
- Kół Łowieckich / Myśliwych: Szop pracz jest zwierzęciem łownym z całorocznym okresem redukcji. Na terenie zabudowanym myśliwy nie może użyć broni, ale może – w ramach prywatnego porozumienia z właścicielem – odłowić drapieżnika w żywołapkę i legalnie uśmiercić poza miastem.
- Przekazać do azyli dla zwierząt IGO na terenie woj. dolnośląskiego:
- Fundacja Szopowisko, ul. Leśna 34, 55-050 Kryształowice, tel. 513 255 595;
- Fundacja Patataj „Animals Sanctuary”, ul. Łączna 12, 58-100 Świdnica, tel. 536 433 179.
Jak trwale zabezpieczyć dom przed szopem?
Szopy to inteligentne i bardzo silne zwierzęta, dlatego zabezpieczenia konstrukcyjne muszą być solidne.
1. Zabezpieczenie konstrukcji budynku
- Montaż stalowych siatek: Zasłoń otwory wentylacyjne i okienka piwniczne grubą, metalową siatką zgrzewaną (szopy łatwo niszczą plastik).
- Zablokowanie wejść na strych: Napraw uszkodzone dachówki i podbitkę dachową. Szop potrafi oderwać luźne deski, aby dostać się do wnętrza.
- Kaptury na kominy: Załóż metalowe kratki kominowe, uniemożliwiające wchodzenie do przewodów wentylacyjnych.
2. Odcięcie dróg wspinaczki
- Przycinanie gałęzi: Skróć gałęzie drzew rosnących blisko domu, aby znajdowały się minimum 2 metry od dachu. Szopy używają ich jak pomostów.
- Zabezpieczenie rur spustowych: Owiń rynny pionowe gładką blachą na wysokości około 1 metra, aby pazury szopa się ślizgały.
3. Likwidacja bazy pokarmowej
- Zamykane śmietniki: Używaj pojemników na odpady z solidnym zatrzaskiem lub dociążaj klapy ciężkimi przedmiotami.
- Brak jedzenia w ogrodzie: Nigdy nie zostawiaj misek z karmą dla zwierząt domowych na tarasie po zmroku.
- Zabezpieczenie kompostownika: Używaj zamykanych kompostowników i nie wyrzucaj do nich resztek mięsa, ryb ani nabiału.
- Ochrona drzew owocowych: Regularnie zbieraj z ziemi opadłe owoce.
Podstawy prawne
- Ustawa z dnia 11 sierpnia 2021 r. o gatunkach obcych (regulująca zasady zarządzania i walki z rozprzestrzenianiem się IGO).
- Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 9 grudnia 2022 r. w sprawie listy inwazyjnych gatunków obcych stwarzających zagrożenie dla Unii i listy inwazyjnych gatunków obcych stwarzających zagrożenie dla Polski.
- Ustawa z dnia 13 października 1995 r. – Prawo łowieckie (dotycząca kwestii gospodarowania populacją zwierząt łownych).
- Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (zakazująca wprowadzania IGO z powrotem do środowiska).